2026 წლის ნობელის მშვიდობის პრემია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) ყოფილ მოსამართლესა და გაეროს ადამიანის უფლებათა ყოფილ უმაღლეს კომისარს, 85 წლის ნავი პილაის მიენიჭა. ნობელის კომიტეტის განცხადებით, ჯილდო მას მშვიდობისა და საერთაშორისო სამართლის განმტკიცებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის გადაეცა, რაც განსაკუთრებით უკავშირდება მის მიერ ნახელმძღვანებ გაეროს დამოუკიდებელი საგამოძიებო კომისიის მასშტაბურ ნაშრომსა და ანგარიშს.
აღნიშნული სამართლებრივი დოკუმენტი ეფუძნება ღაზას სექტორში მიმდინარე საომარი მოქმედებების სიღრმისეულ ფაქტობრივ და იურიდიულ მოკვლევას. ნაშრომის მთავარი და ყველაზე რეზონანსული დასკვნით, ისრაელის სამხედრო ოპერაციები და პოლიტიკა ღაზაში სცდება ჩვეულებრივი კონფლიქტის ფარგლებს და იძლევა საკმარის სამართლებრივ საფუძველს იმის დასადგენად, რომ ადგილზე ჩადენილია გენოციდი. დოკუმენტში დეტალურად არის გაანალიზებული მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი იძულებითი გადაადგილება, სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის განადგურება და ჰუმანიტარული დახმარების ბლოკირება, რაც საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლისა და ჟენევის კონვენციების უხეშ დარღვევად არის შეფასებული. ამასთან, ანგარიში პირდაპირ აკისრებს პასუხისმგებლობას სახელმწიფო ლიდერებსა და სამხედრო მეთაურებს, რამაც მნიშვნელოვანი ბიძგი მისცა საერთაშორისო სასამართლოებში სამართლებრივი პროცესების წარმართვას.
ნობელის კომიტეტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ წლევანდელი გადაწყვეტილება საერთაშორისო სამართლებრივი წესრიგის დაცვის აუცილებლობას უსვამს ხაზს იმ ფონზე, როდესაც გლობალური სისტემა უდიდესი ზეწოლის ქვეშ იმყოფება, ხოლო საერთაშორისო ინსტიტუტები თავდასხმის სამიზნე გახდნენ. კომიტეტის შეფასებით, პილაის ნაშრომმა და საქმიანობამ მკაფიოდ აჩვენა უტყუარი მორალური კომპასი იმ დროს, როდესაც მსოფლიო პოლიტიკაში სამართლისა და მართლმსაჯულების ხარჯზე ძალისმიერი მეთოდები სჭარბობს.
პრემიის გადაცემის ცერემონია დეკემბერში, ოსლოში გაიმართება, ხოლო ჯილდოს ფინანსური ღირებულება 1.2 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენს.
დახურვა